Antalya Haber, Ekonomi, Esnaf, Tarım

Hal Açılımı

Hal AçılımıAntalya Büyükşehir Belediyesi Toptancı Hal Müdürlüğü, Yeni Hal Yasası ile ilgili tespit ve önerileri açıkladı.

Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan açıklamada, Türkiye’de yaş sebze ve meyve ticaretinin 80 Sayılı Kanun ve 552 Sayılı Kanun Hakkında Kararname (KHK) ile düzenlendiği hatırlatılarak, 80 Sayılı Kanun’un uzun yıllar önce yayımlanması ve yaş sebze meyve ticaretine cevap verememesi üzerine ilgili Bakanlıkça 1995 tarihinde 552 sayılı KHK yayımlanarak dünya ekonomisine paralel olarak gelişen Türkiye’de yaş meyve ve sebze sektörüne yön verilmeye çalışıldığı vurgulandı.

Açıklamada, yürürlüğe giren 552 Sayılı KHK’nin de sektörel sorunları çözememesi üzerine ilgili bakanlıkça sektör temsilcileri ve kamu kurumlarının görüş ve önerileri alınmadan 5 Mayıs 2007’de bir değişiklik daha yapıldığı, bu değişikliğin de dünyada gelişen tarım ekonomisi karşısında Türkiye’nin yaş sebze ve meyve sektörünün sorunlarını çözmeden ziyade daha da artırdığı ileri sürüldü.

Bunun ardından Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın, yaş sebze ve meyve sektörüyle ilgili başka bir yasa taslağını bu yılın Haziran ayında yine sektör temsilcileri ve kamu kurumlarının görüş ve önerilerini almadan Başbakanlığa gönderdiği ifade edilen açıklamada, tasarının yeni yasama dönemde TBMM’de görüşülmesinin kararlaştırıldığının ilgili Bakanlıkça basına açıklandığı vurgulandı. Önümüzdeki günlerde TBMM’de görüşülmesi beklenen taslağın alelacele TBMM gündemine alınmasının, yaş sebze meyve sektöründe yaşanan sorunları çözmekten ziyade, sorunların artarak devam etmesine neden olacağının ”aşikar olduğu” savunulan açıklamada, şöyle denildi:

”Taslak ile sebze ve meyveler ile arz ve talep derinliğine göre belirlenecek diğer malların ticaretinin kaliteli, standartlara ve gıda güvenliğine uygun olarak serbest rekabet şartları içinde yapılmasını, malların etkin şekilde tedarikini, dağıtımını ve satışını, üretici ve tüketicilerin hak ve menfaatlerinin korunmasını, meslek mensuplarının faaliyetlerinin düzenlenmesini, toptancı halleri ile pazar yerlerinin çağdaş bir sisteme kavuşturulmasını ve işletilmesini sağlamak amaçlanmıştır. Taslağın amaç maddesinin güzel tanımlanarak taslağın diğer maddelerine konu; Yaş Meyve Sebzenin üretim bölgesi Toptancı haline girmeden ticarete konu edilmesi, belediyelerce müstahsilden alınan belediye payının düşürülmesi, komisyoncuların müstahsilden almış oldukları komisyon oranının düşürülmesi, müstahsilden alınan belediye payının tüketim bölgesi halleriyle paylaşımı gibi olumsuzluklar gizlenmeye çalışılmıştır.

Bu olumsuzluklara taslağın 4’ncü maddesindeki bildirim esasını örnek gösterebiliriz. Ekonomik gelişmelerin ve elektronik ticaretin hızla geliştiği günümüzde yaş meyve ve sebze ticaretinin toptancı hallerine girmeden bildirim esasına göre yapılması elbette çağdaş bir uygulamadır. Ancak bu uygulamanın amacına ulaşması için mutlaka elektronik altyapısının bulunması gerekir. Ülkemizde yaş sebze ve meyve ticaretine ait ulusal otomasyon ağı kurulmadan bildirim esasının devreye girmesi yaş sebze ve meyve sektöründe halen yüzde 60- 70’ler seviyesinde bulunan kayıt dışılığın daha da artmasına neden olacaktır.

Unutulmamalıdır ki, mal ve hizmet teslimlerinden alınan KDV, toptancı hal kompleksi içerisinde işlem gören meyve ve sebzelerde yüzde 1, Toptancı Hal Kompleksi dışında (bildirim esasına göre) işlem gören meyve ve sebzelerde yüzde 8 olarak tahsil edilmekte olup, yaş meyve ve sebzelerin üretim bölgelerindeki toptancı hal kompleksine girmemesinde ısrarcı olmak, meyve ve sebzenin vatandaşa yüzde 7 daha pahalı yedirmek anlamına geleceği bilinmelidir.”

Taslağın 5’nci maddesinde; yaş meyve ve sebze komisyoncuların aracılık faaliyetine karşı üreticiden aldıkları komisyon oranının yüzde 8’den yüzde 6’ya indirilmesinin hedeflendiği vurgulanan açıklamada, Türkiye’deki tarımsal amaçlı üretici örgütlerinin veya birliklerinin fonksiyonel etkinliği artırılmadan yaş meyve ve sebze sektörünü etkileyip piyasayı yönlendireceğini düşünmenin çok fazla iyimserlik olacağı kaydedildi.

Üretici örgütleri ve birliklerinin mali ve idari yapıları güçlendirilmeden komisyoncuların üreticilerden aldıkları komisyon oranlarını düşürmenin doğru olmadığı, komisyonculuk müessesesinin olumsuzluğa itilmesinin, hem üreticiyi hem de yaş meyve ve sebze sektörünü çözümsüzlüğe sürükleyebileceği ileri sürülen açıklamaya, şöyle devam edildi:

”Taslağın diğer bir maddesi olan 8’inci maddede üretim bölgesindeki belediyelerce, toptancı hal işletmeciliği dolayısıyla müstahsillerden kesilen yüzde 2 belediye (rüsum) payının yüzde 1’e indirilmesi, müteakip tahsil edilen yüzde 1’lik payın yüzde 0,5’inde tüketim bölgesi hal müdürlüğüne gönderilmesi kabul edilemez bir hükümdür.

Belediyelerin kanunlar gereğince görevlerini daha çağdaş, etkin ve verimli yapabilmeleri için alt ve üst yapı yatırımları yapmaları kaçınılmaz olup, bu yatırımlardan olan hal kompleksi alanlarının kurulması ve işletilmesinin de bir maliyeti olduğu unutulmamalıdır.

Toptancı hallerin yürüttükleri görev ve sorumlulukların detaylı olarak araştırması yapılmadan, Hal mevzuatını değiştirerek belediyelere ait toptancı hallerin gelirlerinin azaltılması, ileride hallerin işletme maliyetlerini karşılayamama gibi finansal sıkıntılar sonucunda kapatılabileceği unutulmamalıdır.

Toptancı halleri, üretici mallarının fiyat bulduğu yerler olup, müstahsillerce üretilen meyve ve sebzeler maliyet esasına göre satılmamakta, günlük arz ve talebe göre satılmakta ve raf ömrü nedeniyle çok büyük risk taşımaktadır. Ayrıca bu sebeple sebze ve meyvelerin çevre ve insan sağlığı düşünülerek satışa sunulması izlenebilirlik ve laboratuvar kontrollerinin yapılabilmesi için toptancı hallerinin mutlaka faal olması gerekir.”

AB normlarına göre hazırlandığı bakanlık yetkililerince ifade edilen yasa taslağına ne Türkiye’nin tarım sektörünün ne de çiftçinin hazır olmadığı iddia edilen açıklamada, ”Unutulmamalıdır ki ülke gerçekleriyle bağdaşmayan yasaların uygulanması ileride telafisi imkansız sorunlar çıkmasına neden olabilir. Bu nedenle gerek üreticiye gerekse tüketiciye kamu hizmeti verebilmek amacı ile belediyelerce kurulan ve yönetilen toptancı hallerinin gelirleri azaltılarak, önce zarar ettirilip daha sonra kapatılmaya çalışılmasının ülke ve vatandaş yararına bir uygulama olmayacağı bilinmelidir” denildi.

Açıklamada, mevcut hal mevzuatı ve yeni hal yasa tasarısının anlatılan tespitler ve ilkeler doğrultusunda incelendiğinde yaş meyve ve sebze sektörüne yeterince dinamizm katmadığının görüleceği, ekonomik sınırların kalmadığı globalleşen dünyada yaş meyve ve sebze sektöründe dünyanın 4’üncü büyük üreticisi durumunda bulunan Türkiye’nin bu sektördeki etkinliğinin sürdürülebilmesi, mevcut pazar payının korunup daha artırılması, paydaşlarla rekabet edebilecek bir konuma getirilmesi için bu yasa tasarısının TBMM’de görüşülüp kabulünden evvel sektör temsilcileri, sivil toplum örgütleri ve kamu kurumlarının da katılımıyla oluşturulacak çalıştay tarafından hazırlanacak rapora göre yasallaşmasının uygun olacağının düşünüldüğü bildirildi.

BizimAntalya

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s